د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي، د عامل پلاوي مالي او اداري مرستیال ښاغلي میرویس هوتک او د اتاق د صادراتو ډیپارټمنټ مسؤل د قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو اتحاديي له رئیس ښاغلي نصیب عزیز بیک سره د لیدنې په ترڅ کې د قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو صادرولو په برخه کې د نوې کړنلارې رامنځته کیدا وستایله.

 

ښاغلي عطايي د نوې کړنلارې ستایلو ترڅنګ، زیاته کړه "دغه کړنلاره کولی شي چې د قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو صادرولو په برخه کې د ودې، په دی برخه کې د پانګه اچونې د جلب، د قیمتي ډبرو د قاچاق مخنیوي او د عوایدو د زیاتوالي سبب وګرځي."

 

ښاغلي عطايي زیاته کړه "مخکی له دی چې دغه کړنلاره جوړه کړی شي، قیمتي ډبرې به په غیر قانوني ډول استخراجیدلې او د هېواد څخه بهر به صادریدلې. د دغې کړنلارې عملي کول به د قیمتي ډبرو د غیر قانوني استخراج مخنیوي کولو ترڅنګ، د نړۍ په بازارونو کې دی محصول ته د ښه مارکیټ پیدا کیدو سبب ګرځي.

 

ښاغلي عزیز بیک د اتاق په همکارۍ د ټینګار کولو ترڅنګ، د قیمتي ډبرو صادراتو په برخه کې د نوې کړنلارې منځته راتګ یو نیک ګام وباله.

 

ښاغلي بیک وویل چې د دې کړنلارې په پلي کیدو سره به د قیمتي ډبرو استخراج او قاچاق مخه ونیول شي او دا پروسه به په قانوني ډول بهر ته صادره شي.

 

یو شمیر نورو ګډونوالو دا هم وموندله چې پروسه د نرخونو له مخې پیچلې ده او د مسلې د حل غوښتنه يي وکړه. دوی وايي چې دوی اروپایی او سیمه ییزو هیوادونو ته د صادراتو په برخه کې له ننګونو سره مخ وو، خو اوس دوی هیله لري چې د دې کړنلارې په بډایه کولو سره به د هیواد څخه بهر د قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو صادرونکو ستونزې حل شي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي د کار نړیوال سازمان کلنۍ ناسته کې په آنلاین ډول ګډون او د اتاق په استازیتوب يې خپل نظر څرګند کړ.

 

ښاغلي عطايي د کار نړیوال سازمان سره د اتاق لرغوني غړیتوب په اړه د خبرو کولو ترڅنګ، د خصوصي سکتور فعالیتونو په وړاندی شته ننګونې په لاندی ډول بیان کړې:

• د نړیوال بانک احصایې پر بنسټ، افغانستان په اوسط ډول ۳.۲ سلنه نفوس لري، پداسې حال کې چې لویې ننګونې د دې لامل شوي چې په وروستیو کلونو کې د هیواد په ناخالصو کورنيو تولیداتو کې د پام وړ کموالی چې ۱.۵ سلنه ته رسیږي رامینځته شوی

• په تیرو څو کلونو کې په هیواد کې د بیکارۍ کچه ښه حالت کې نده، ځکه چې له ۲۰۱۰ څخه تر ۲۰۲۰ زیږدیز کال پورې د افغانستان ۱۱.۱۶ سلنه وګړو د بیکارۍ اوسط تجربه کړی.

• هر کال په منځنۍ توګه ۴۰۰ زره د کار وړ افغانان د کار بازار ته ننوځي، پداسې حال کې چې د کار لپاره غوښتنه د ارقامو په پرتله خورا ټیټه ده

• له ۲۰۰۲ م زیږدیز کال راهیسې شاوخوا ۵ ملیونه او ۳۰۰ زره وګړي بیرته هیواد ته راستانه شوي، پداسې حال کې چې شاوخوا یو ملیون هر کال د خراب امنیت له امله بې ځایه کیږي

• د وګړو په پرتله د کارموندنې نرخ نږدې ٪ ۴۲.۵ښیې، کوم چې په هیواد کې کار کولو کې د ښکیلو خلکو ټیټه کچه په ګوته کوي

• ۷۷ سلنه افغانان په کلیوالي سیمو کې ژوند کوي او ډیری یې لومړنۍ زیربناوې نلري، پداسې حال کې چې نږدې ۲۱ سلنه یې په خورا غربت کې ژوند کوي، په تیرو کلونو کې د اصلي کورنيو ناخالصو تولیداتو وده د تیر کال په پرتله د پام وړ کمه شوې ده

• د تخنیکي او مسلکي کارکونکو، د ټیکنالوژۍ او ماشینري په برخو کې متخصص پرسونل نشتون، سیاسي، اقتصادي او ټولنیز غیر صحي وضعیت او د کوویډ - 19 ویروس ناروغي پورتني حالت کې اضافه کړې

ښاغلي عطايي هغه فرصتونو ته په لاندی ډول اشاره وکړه چې د کار نړیوال سازمان، د افغانستان حکومت او په هیواد کې د ټولنیزو شریکانو د ګډو هڅو په پایله کې له 2002 وروسته بیرته پیل شوي:

• په هیواد کې د سواد کچه په ۱۹۷۹ کې له ۱۸.۲ سلنې څخه په تیرو کلونو کې ۵۵ سلنې ته لوړه شوې

• د هیواد خصوصي سکتور لخوا د پانګوونې او کاري کچې زیاتوالی

• په افغانستان کې د کار ښه پروګرام تطبیق (۲۰۱۸-۲۰۲۰) زیږدیز کال د درې اړخيزې همکارۍ یوه ترټولو ستره لاسته راوړنه ده

• د کارګرانو د عالي شورا تاسیس او فعالیت

• د کوچنيو او منځنیو تصدیو وده

• د نړیوال کار کنوانسیونونو کې د افغانستان ګډون لاسرسی او په هیواد کې د ماشومانو د کار کمولو ته پاملرنه

 

ښاغلي عطایي خپلو ټولنیز شریکانو ته د افغانستان لپاره د مناسب کاري وضعیت او د کار بازار رامینځته کولو لپاره د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق همکارۍ ډاډ ورکړ او ژمنه يې وکړه چې د کار نړیوالو معیارونو سره سم به په هېواد کې د کار مناسب چاپیریال رامنځته کړي

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق مدیره پلاوي سوداګریز مرستیال ښاغلي خیرالدین مایل احمدي د ازبیکستان هېواد زر آکسیجن لرونکو مرستندویه ډبو تسلیمولو مراسمو کې چې د ولایت په مقام کې ترتیب شوي ول، ګډون کولو ترڅنګ، د هغه هېواد څخه ددی په وخت مرستې ستاینه وکړه.

 

ښاغلي احمدي وویل "دا چي د کرونا ویروس دریمي څپې اکسیجن ته د خلکو او روغتونونو اړتیا لا پسې زیاته کړې او په داسې یوې مرحله کې د ازبیکستان هېواد د افغانستان سره د اکسیجن په برخه کې مرسته کوي، موږ د زړه له کومي ددی مرستي قدارداني او ستاینه کوو."

نوموړي زیاته کړه "که د ازبیکستان دولت د اکسیجن ډبو صادرولو اجازه ورکړي، افغان سوداګر حاضر دي چې ویپلوري او د هېواد روغتونونو په لاس کې يې ورکړي."

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې اتاق عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي، داتاق د ټرانسپورټ کمېټې رئیس ښاغلي لطف الله امیني، د افکو اتحاديي رئیس ښاغلي محمد یوسف حلیم، د ماليي وزارت صلاحیت لرونکي استازي او د افغان ملي بیمې شرکت رئیس ښاغلي میوند فراهي د افغان ملي بیمې شرکت او افکو اتحاديي ترمنځ د تفاهملیک لاسلیک مراسمو کې ګډون درلود.

 

ښاغلي عطايي په اوسنیو شرایطو کې د بیمې ارزښت په اړه د خبرو کولو ترڅنګ، وویل "بیمه د خصوصي سکتور فعالیتونو پراختیا او سوداګریز ثبات په برخه کې اړین رول لوبوي."

 

ښاغلي عطايي د خپلو خبرو په جریان کې وویل چې اتاق به د خپلو غړیو ترمنځ د بیمې صنعت رایجولو او ترلاسه کولو لپاره خپلو هلو ځلو ته دوام ورکړي.

 

ښاغلي حلیم ددی تفاهملیک لاسلیک کیدو په برخه کې د اتاق هڅې وستایلې او د ټرانسپورټ په برخه کې د رامنځته کیدونکو پیښو تلافۍ لپاره يې د بیمې کول اړین او ارزښمن وبلل. نوموړي زیاته کړه "بیمه نه یواځې دا چې په اقتصادي او سوداګریزو راکړو ورکړو کې لوړتیا رامنځته کوي، بلکه د سوداګریزو توکو لیږدونکو یا باروړونکو مسؤلینو ته یو ډول ډاډ وربخښی.

 

ښاغلي امیني وویل "د ترسره شوو سروی ګانو پر بنسټ، د ټرانسپورټ سکتور کې ۱.۶ میلیارده ډالره پانګه اچونه شوې او په دی سکتور کې شاوخوا ۴۰۰ وګړي په کار بوخت دي او ټول باید بیمه شي."

 

ښاغلي فراهي د بیمې صنعت رایجولو په برخه کې د اتاق هڅې وستایلې او د اتاق عامل پلاوي څخه يې د بیمې صنعت لا پراخولو او غړیو شرکتونو هڅولو غوښتنه وکړه.

 

د اتاق عامل پلاوي ریاست په اړونده برخه کې د هرډول همکاریو ژمنه وکړه.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګوې اتاق عامل پلاوي سرپرست رئیس ښاغلي شفیق الله عطايي، د اتاقونو فدارسیون مسؤلینو، نړیوال اتاق، او د کارګرو اتاق غړیو په هغې ځانګړې ناسته کې چې د پانګه اچونې قانون کې د سمونو راوستلو په موخه يې د اتاقونو نظریات او وړاندیزونه راټولول ګډون وکړ.

 

ښاغلي عطایي وویل "ددی ناستې اصلي هدف د پانګه اچونې د ودې په موخه د خصوصي ادارو نظرونه او وړاندیزونه راټول دي."

 

ښاغلي عطايي زیاته کړه "که څه هم دغه قانون د پانګه اچونې د ودې په موخه رامنځته شوی، خو دا چې دغه قانون لا هم بهتر شي، لازمې آسانتیاوې رامنځته کړی شي، او ددی قانون په تعدیل کې خصوصي سکتور د مشرتابه رول ادا کړي، باید هر اړخیز او شامل بحثونه شي."

 

د اتاقونو فدراسیون او نورو اتاقونو مسؤلینو هم د پانګه اچونې د ودې او جلبولو، او د سوداګرۍ او پانګه اچونې په برخه کې د لا ډیرو آسانتیاوو رامنځته کولو په موخه خپل نظرونه او وړاندیزونه بیان کړل.

 

دوی د پانګه اچونې قانون پیچلې وباله او په ساده کولو یې ټینګار وکړ.

 

د ناستې په پای کې، د خصوصي سکتور استازیو د پانګه اچونې قانون غني کولو په موخه د خصوصي سکتور پراختیايي کمېټې (پرایسک) ناستې اړینې وبللې او زیاته يې کړه چې د نوموړي قانون سمونې او تعدیلات د پانګه اچوونکو په لاره کې د پرتو ننګونو د له منځه وړلو سبب ګرځي.